Wiki

ẩn Dụ Là Gì

ẩn Dụ Là Gì

Ẩn dụ là gì? Chắc hẳn khi các bạn tiếp xúc với khái niệm này trong môn ngữ văn thì sẽ có rất nhiều thắc mắc, chưa hiểu rõ về phép ẩn dụ như thế nào. Bài viết dưới đây chúng tôi sẽ đưa ra khái niệm cũng như là các ví dụ cụ thể để các bạn dễ hình dung về phép tu từ ẩn dụ nhé.

Giới thiệu chung về biện pháp ẩn dụ

Cùng đi qua một số nét khái quát về biện pháp tu từ ẩn dụ nhé

Định nghĩa

Ẩn dụ là một phép tu từ trong văn học, người ta sử dụng phép ẩn dụ khi miêu tả những sự vật hiện tượng có sự tương đồng, thường với mục đích là giấu đi một phần nghĩa của câu. Phép ẩn dụ được định nghĩa như sau: “ẩn dụ là phép tu từ gọi tên hiện tượng, sự vật này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có những nét tương đồng nhau nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho diễn đạt. Ẩn dụ cũng là một biện pháp so sánh dựa trên sự giống nhau về hình dáng, màu sắc, tính chất, chức năng của hai đối tượng tương đồng nhau”.

Tác dụng của biện pháp ẩn dụ

Trong một đoạn văn, hay một bài thơ, người ta sử dụng biện pháp ẩn dụ để làm tăng tính gợi hình, gợi cảm cho sự vật, hiện tượng, giúp cho người đọc có được những liên tưởng phong phú, đa dạng. Đặc biệt phép ẩn dụ sẽ làm cho đoạn văn, câu văn thêm cuốn hút và hấp dẫn người đọc hơn.

Một số ví dụ về phép ẩn dụ

Để hiểu hơn về phép ẩn dụ, ta cùng phân tích đoạn thơ sau đây nhé:

“Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa

Mận hỏi thì đào xin thưa

Vườn hồng đã có nhưng chưa ai vào”

Ở đây ta thấy tác giả dùng “mận” để chỉ người con trai, “Đào” để chỉ người con gái, ý muốn diễn tả đôi nam nữ muốn tìm hiểu nhau, không tiện nói tên nên mượn hình ảnh “mận” và “đào”. “Vườn hồng” đã có ai vào hay chưa, ý muốn hỏi rằng cô gái đã có người yêu chưa hay vẫn còn một mình.

Các kiểu ẩn dụ khác nhau

Trong ngữ văn thì ta gặp 4 kiểu ẩn dụ phổ biến: Ẩn dụ hình thức, ẩn dụ cách thức, ẩn dụ phẩm chất và ẩn dụ chuyển đổi cảm giác. Cùng tìm hiểu chi tiết ở phần dưới đây nhé.

Ẩn dụ hình thức

Hiểu một cách đơn giản, ẩn dụ hình thức là phép ẩn dụ dựa trên sự tương đồng hay sự giống nhau về mặt hình thức giữa các sự vật, hiện tượng. Cùng phân tích một số ví dụ dưới đây:

Ví dụ 1: “Về thăm nhà Bác làng Sen/ Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng”. Ở đây ta có thể thấy màu của hoa dâm bụt là màu đỏ, khi nở hoa rất to và có màu rực rỡ như màu của những ngọn lửa. Do vậy tác giả đã sử dụng hình ảnh “lửa hồng” để muốn nói hàng hoa râm bụt đang nở đỏ rực

Ví dụ 2: “Vân xem trang trọng khác vời/ Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”. Ở đây ta dễ dàng nhận thấy hình ảnh ẩn dụ “khuôn trăng” để chỉ gương mặt của Thúy Vân tròn trịa đầy đặn như trăng hôm rằm. Bởi trăng đêm rằm là đẹp nhất, sáng nhất, cũng tượng trưng cho sự tươi trẻ của Thúy Vân.

Ẩn dụ cách thức

Ẩn dụ cách thức là cách ẩn dụ dựa trên sự tương đồng, sự giống nhau giữa cách thực hiện hành động, giúp cho người nói lên hàm ý của mình khi diễn đạt câu. Ví dụ: “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, thì ở đây “kẻ trồng cây” là hình ảnh ẩn dụ, với hàm ý nói về những người có công, người tạo ra giá trị, khi mình được hưởng thành quả thì phải nhớ đến công lao của người đã tạo ra nó.

Ẩn dụ phẩm chất

Ẩn dụ phẩm chất là cách ẩn dụ dựa trên phẩm chất hay những đặc tính tương đồng của sự vật, hiện tượng. Một số ví dụ dưới đây sẽ giúp bạn hiểu hơn nhé:

Ví dụ 1: “Người cha mái tóc bạc/Đốt lửa cho anh nằm”

Ở đây tác giả dùng hình ảnh “Người Cha” – với tính cách và phẩm chất là ân cần, trìu mến, ấm áp, luôn chăm sóc cho những đứa con của mình – để nói về Bác Hồ – người cha già của dân tộc.

Ví dụ 2: “Thuyền về có nhớ bến chăng/Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”

Ở đây ta dễ dàng nhận thấy, thuyền để chỉ người chồng, người con trai với tính chất là luôn đi đây đi đó, thường sẽ hay đi làm ăn xa. Còn “bến” ở đây chỉ hình ảnh người phụ nữ, chỉ sự cố định, không thay đổi.

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác là hình thức ẩn dụ dựa trên sự cảm nhận tương đồng các giác quan. Có thể sự vật theo bình thường sẽ được nhận biết bởi một giác quan này nhưng lại được miêu tả cho các giác quan khác.

Ví dụ: “Ngoài thềm rơi chiếc lá đa, tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng” Ở đây tác giả sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ở chỗ “Tiếng rơi – rất mỏng”. Tiếng rơi thì ta sẽ cảm nhận bằng tai, còn mỏng thì lại nhìn bằng mắt. Nhưng ở đây tác giả dùng tiếng rơi rất mỏng, ý muốn nói một sự yên tĩnh, bình lặng.

Phân biệt phép ẩn dụ và phép hoán dụ

Thông thường giữa các phép tu từ thì ta hay bị nhầm lẫn giữa ẩn dụ và hoán dụ, so sánh, bởi tất cả đều dựa trên sự tương đồng giữa các sự vật hiện tượng với nhau, đều làm tăng tính gợi hình, gợi cảm cho đoạn văn. Dưới đây là cách phân biệt biện pháp ẩn dụ và hoán dụ.

Điểm mấu chốt để phân biệt hoán dụ và ẩn dụ là cách thức liên tưởng và mối quan hệ giữa sự vật hiện tượng khác nhau. Cụ thể

Ẩn dụ: hai sự vật hiện tượng hoàn toàn không liên quan đến nhau, như có sự tương đồng về hình thức, phẩm chất, cách thức.

Hoán dụ: hai sự vật có mối quan hệ mật thiết với nhau, gần kề nhau, lấy bộ phận để chỉ toàn thể,…

Phân biệt phép ẩn dụ và phép so sánh

Ẩn dụ thì như một phép so sánh ngầm, mà ta không cần nói rõ và cũng không cần dùng từ ngữ so sánh. Tuy nhiên phép so sánh thì ta thấy khá rõ ràng ví dụ “da trắng như tuyết” thì ở đây da được ví với tuyết để thể hiện sự giống nhau, ngang bằng giữa sự vật, hiện tượng.

Như vậy, với các kiến thức và ví dụ cụ thể chúng tôi chia sẻ trên đây, hy vọng sẽ giúp ích cho bạn, giúp bạn hiểu hơn về biện pháp tu từ ẩn dụ cũng như là dùng nó một cách linh hoạt trong thơ văn nhé.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button